Ngày 25/6/2025, tại Viện Trần Nhân Tông đã diễn ra trao đổi đổi khoa học “Hệ thống giáo dục Phật giáo như một sự giữ gìn văn hóa của người Tây Tạng” do Geshe. Thupten Loden, Giám đốc trung tâm Thiền và Khoa học, Học viện Phật giáo Loseling Drepung tại thành phố Mundgod, bang Karnataka, Ấn Độ làm diễn giả chính.
Về phía Viện Trần Nhân Tông, tham dự buổi trao đổi có PGS.TS Nguyễn Tiến Vinh, Viện trưởng; GS.TS Nguyễn Hùng Hậu, GS.TS. Đinh Khắc Thuân, giảng viên cao cấp cùng Lãnh đạo các phòng chức năng, Văn phòng, giảng viên, nghiên cứu viên, nghiên cứu sinh của Viện và học giả quan tâm.
Phát biểu khai mạc, PGS.TS Nguyễn Tiến Vinh nhiệt liệt chào mừng chuyến thăm và làm việc của Geshe. Thupten Loden tại Viện Trần Nhân Tông. Viện trưởng bày tỏ hy vọng sau buổi trao đổi này, hai bên sẽ tiếp tục tăng cường hợp tác học thuật và chia sẻ kinh nghiệm nghiên cứu chuyên sâu. Chủ đề thảo luận không chỉ có giá trị học thuật mà còn gợi mở các vấn đề quản trị hiện đại, gắn với bối cảnh đào tạo và nghiên cứu trong lịch sử cũng như trong thời đại ngày nay.
Tại buổi trao đổi, Geshe. Thupten Loden nhấn mạnh vai trò quan trọng của hệ thống giáo dục Phật giáo Tây Tạng, đặc biệt là tại Tu viện Drepung Losel Ling trong việc bảo tồn và phát huy văn hóa Tây Tạng. Ông cho biết, văn hóa Tây Tạng đã được định hình qua hơn 13 thế kỷ, gắn bó chặt chẽ với Phật giáo và đặt nền tảng trên hai giá trị cốt lõi là từ bi và trí tuệ.
Geshe. Thupten Loden cũng đề cập đến sự khác biệt giữa truyền thống và hiện đại, với quan điểm rằng: truyền thống chân chính không chỉ đơn thuần là những tập quán lâu đời, mà phải bắt nguồn từ một cội nguồn xác thực, có hệ thống truyền thừa liên tục, và được kiểm nghiệm bằng lý trí.
Tại Tu viện Losel Ling, chương trình đào tạo dành cho các tu sĩ bao gồm bảy lĩnh vực trọng yếu: Bát Nhã Ba La Mật Đa (trí tuệ siêu việt), Trung Quán (quan điểm trung đạo), Nhân minh học (logic và tư duy lý trí), Luật tạng (đạo đức và giới luật), A-tỳ-đàm (phân tích tâm thức và hiện tượng), Mật tông và các môn học hiện đại như khoa học, ngôn ngữ, lịch sử. Mỗi môn học được nghiên cứu trong nhiều năm, thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa tư tưởng triết học sâu sắc và phương pháp giáo dục nghiêm cẩn.
Diễn giả khẳng định rằng việc duy trì hệ thống giáo dục này không chỉ góp phần bảo tồn di sản tri thức Phật giáo Tây Tạng, mà còn giúp nuôi dưỡng trí tuệ, đạo đức và hạnh phúc nội tâm cho mỗi cá nhân. Ông đặc biệt nhấn mạnh tinh thần hoài nghi tích cực, tức là luôn kiểm chứng lời dạy của Đức Phật bằng lý trí, thay vì mù quáng tin theo – một nguyên tắc cốt lõi trong truyền thống học thuật Phật giáo Tây Tạng.
Kết thúc buổi trao đổi, phiên thảo luận ghi nhận nhiều ý kiến tích cực từ các học giả tham dự, thể hiện sự quan tâm sâu sắc đến chủ đề và mở ra những triển vọng hợp tác học thuật trong tương lai.
Viện Trần Nhân Tông đã chụp ảnh lưu niệm với diễn giả và toàn thể các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, khách mời tới tham dự sự kiện.
Dưới đây là một số hình ảnh không khí diễn ra buổi Trao đổi khoa học:
