Ngày 24/8/2026, tại Hà Nội, Viện Trần Nhân Tông trực thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) đã long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 10 năm thành lập (2016–2026). Đây là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt, đánh dấu hành trình một thập kỷ xây dựng nền tảng vững chắc, định hình bản sắc học thuật đặc thù trong hệ thống giáo dục quốc dân, đồng thời mở ra chặng đường phát triển mới.
Lễ kỷ niệm diễn ra trong không khí trang nghiêm với sự tham dự của đại diện lãnh đạo các cơ quan Trung ương, Đại học Quốc gia Hà Nội, Giáo hội Phật giáo Việt Nam cùng đông đảo các nhà khoa học, học giả, đối tác và các thế hệ cán bộ, giảng viên, nghiên cứu viên, nghiên cứu sinh và học viên của Viện qua các thời kỳ.
Được thành lập theo Quyết định số 1717/QĐ-TTg ngày 01/9/2016 của Thủ tướng Chính phủ, Viện Trần Nhân Tông gánh vác sứ mệnh mang ý nghĩa vượt ra ngoài một đơn vị học thuật đơn thuần. Đó là sự trân trọng đặc biệt của Đảng, Nhà nước đối với di sản tư tưởng lớn của dân tộc; đồng thời gửi gắm trách nhiệm làm sáng tỏ, nối tiếp mạng mạch truyền thống bằng tinh thần khoa học nghiêm cẩn.
Phát biểu tại lễ kỷ niệm, PGS.TS. Nguyễn Trọng Điệp, Phó Viện trưởng phụ trách Viện đã điểm lại chặng đường 10 năm vượt qua nhiều khó khăn, thử thách từ những ngày đầu thành lập. Với khẩu hiệu hành động “Khoa học và minh triết, Sáng tạo cùng nhân văn, Vì phồn vinh đất nước, Rạng tỏa đạo vua Trần”, Viện đã đạt được những thành tựu vượt bậc trên nhiều phương diện. Viện là đơn vị đầu tiên và duy nhất trong hệ thống giáo dục quốc dân triển khai thành công chương trình đào tạo Tiến sĩ Phật học. Đến năm 2026, quy mô đào tạo đã đạt 38 nghiên cứu sinh, trong đó có 07 NCS đã bảo vệ thành công luận án. Viện đã triển khai hiệu quả “Dự án dịch thuật và phát huy giá trị tinh hoa các tác phẩm kinh điển phương Đông” do Thủ tướng Chính phủ giao, dịch và chú giải các tác phẩm cổ Hán – Nôm sang tiếng Việt hiện đại một cách khoa học. Các công bố quốc tế (WoS/Scopus) liên tục tăng qua các năm. Bên cạnh đó, Viện đồng hành cùng Cục Di sản văn hóa – Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và 03 địa phương Quảng Ninh, Bắc Ninh, Hải Phòng xây dựng hồ sơ Quần thể di tích Yên Tử trình UNESCO; tư vấn chính sách và viết địa chí cho các địa phương. Đối với hoạt động hợp tác phát triển, Viện thiết lập mạng lưới đối tác sâu rộng tại Đài Loan, Trung Quốc, Slovakia và châu Âu. Đồng thời, Viện đã tái cấu trúc bộ máy tinh gọn hiệu quả, giảm 15% nhân sự hành chính trung gian để tập trung nguồn lực chuyên môn.
Ghi nhận những nỗ lực của tập thể Viện, PGS.TS. Đào Thanh Trường, Phó Giám đốc ĐHQGHN khẳng định Viện Trần Nhân Tông đã định hình rõ nét bản sắc học thuật đặc thù trong nghiên cứu về Phật hoàng Trần Nhân Tông, Phật giáo Việt Nam, Tam giáo và văn hóa phương Đông. Trong giai đoạn tới, lãnh đạo ĐHQGHN đề nghị Viện tập trung vào 4 nhiệm vụ trọng tâm: Xây dựng đội ngũ khoa học mạnh, có chiến lược thu hút nhân tài và bồi dưỡng cán bộ trẻ; phát triển sản phẩm khoa học mang dấu ấn riêng, tăng cường công bố quốc tế và tư vấn chính sách; tập trung nguồn lực đảm bảo chất lượng, tiến độ các dự án trọng điểm (đặc biệt là Dự án kinh điển phương Đông); xây dựng kế hoạch đưa cơ sở nghiên cứu tại Hòa Lạc vào sử dụng trong vòng 5 năm tới.
Về phía Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Hòa thượng Thích Thanh Nhiễu, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Trị sự GHPGVN bày tỏ niềm hoan hỷ và đánh giá cao những đóng góp của Viện trong 10 năm qua, đặc biệt là trong việc gìn giữ chính pháp bằng tri thức và đào tạo nhân lực Phật học có chiều sâu học thuật. Hòa thượng kỳ vọng Viện tiếp tục giữ vững bản sắc riêng, lan tỏa mạnh mẽ tư tưởng của Phật hoàng Trần Nhân Tông để tri thức không chỉ nằm trên trang sách mà trở thành sự bình an, hiểu biết sinh động trong đời sống.
Cũng tại buổi lễ, Viện Trần Nhân Tông đã trang trọng tổ chức khen thưởng, vinh danh và tri ân các tập thể, cá nhân có đóng góp xuất sắc đối với quá trình xây dựng, phát triển của Viện trong suốt một thập kỷ qua.
Từ mốc son 10 năm, Viện Trần Nhân Tông xác định tầm nhìn mới: Chuyển từ xây dựng nền tảng trong nước sang vươn tầm quốc tế. Đề án phát triển đến năm 2030 hướng tới mục tiêu xây dựng một viện nghiên cứu xuất sắc, quốc tế hóa và tinh hoa hóa đào tạo, đồng thời đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện cơ sở vật chất tại Hòa Lạc.
Hành trình mới đã mở ra. Tên gọi Trần Nhân Tông trên một viện nghiên cứu vừa là niềm tự hào, vừa là lời nhắc nhở về tinh thần tỉnh thức, nhập thế và hòa hợp. Tập thể cán bộ, giảng viên, nghiên cứu viên và học viên của Viện bước vào chương mới với quyết tâm đưa những giá trị tốt đẹp của tiền nhân, của dân tộc tiếp tục soi sáng thời đại.
Cùng ngày, Viện Trần Nhân Tông cũng đã tổ chức thành công Hội thảo khoa học “Trần Nhân Tông – Những góc nhìn mới và giá trị thời đại” với gần 60 bài tham luận từ các nhà khoa học, hướng đến xây dựng ngành học “Trần Nhân Tông học”. Thông tin chi tiết về các báo cáo chuyên sâu tại Hội thảo sẽ được chúng tôi cập nhật trong bài viết tiếp theo.
