Ngày 10/01/2026 tại Khu Di tích Hoàng thành Thăng Long, Viện Trần Nhân Tông – ĐHQGHN, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam và Hội đồng họ Trần Việt Nam đã phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia “Vương triều Trần: Tầm vóc lịch sử và giá trị thời đại – Kỷ niệm 800 năm thành lập (1226-2026)”
Đây là hoạt động khoa học trọng điểm trong chuỗi sự kiện kỷ niệm 800 năm Vương triều Trần, nhằm tổng kết, đánh giá toàn diện và chuyên sâu những đặc sắc, thành tựu và đóng góp của triều Trần trên các lĩnh vực quân sự, chính trị, kinh tế, văn hóa – xã hội, tư tưởng và tôn giáo; làm rõ vị trí, vai trò của Vương triều Trần trong tiến trình lịch sử dân tộc; đồng thời nhận diện những di sản cần bảo tồn, phát huy và đúc rút các bài học kinh nghiệm có giá trị để vận dụng sáng tạo vào sự nghiệp xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước trong bối cảnh hiện nay.
Tham dự Hội thảo có Đại diện lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương và địa phương, Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Đại học Quốc gia Hà Nội cùng gần 300 nhà khoa học, chuyên gia trong nước và quốc tế, đại diện các cơ quan nghiên cứu, đào tạo, quản lý văn hóa – lịch sử.
Trung tướng, PGS.TS Trần Đình Nhã, Chủ tịch Hội đồng họ Trần Việt Nam
Phát biểu khai mạc, Trung tướng, PGS.TS Trần Đình Nhã, Chủ tịch Hội đồng họ Trần Việt Nam, nhấn mạnh: cách đây tròn 800 năm, Vương triều Trần được sáng lập, mở ra một thời kỳ phát triển rực rỡ và đặc biệt vẻ vang trong lịch sử dân tộc. Dưới triều Trần, Đại Việt không chỉ giữ vững nền độc lập, chủ quyền quốc gia mà còn vươn lên trở thành một quốc gia cường thịnh, có bản lĩnh, trí tuệ và vị thế đáng nể trong khu vực. Ba lần đánh bại quân xâm lược Nguyên – Mông là minh chứng sinh động cho ý chí tự cường, tinh thần đoàn kết toàn dân tộc và nghệ thuật lãnh đạo, chỉ huy kiệt xuất của nhà Trần.
Không gian lịch sử – chiều sâu học thuật
Phát biểu đề dẫn Hội thảo, PGS.TS Nguyễn Tiến Vinh, Viện trưởng Viện Trần Nhân Tông khẳng định: Trong tiến trình lịch sử Việt Nam, Vương triều Trần (1226–1400) là một triều đại tiêu biểu, đạt tới đỉnh cao của kỷ nguyên văn minh Đại Việt thời trung đại. Triều đại này không chỉ để lại nhiều chiến công hiển hách, mà còn kiến tạo nên những thành tựu rực rỡ và hệ giá trị bền vững trên nhiều phương diện của đời sống quốc gia – dân tộc.
PGS.TS Nguyễn Tiến Vinh, Viện trưởng Viện Trần Nhân Tông
Từ các bộ chính sử đến các công trình nghiên cứu lớn của học giả trong và ngoài nước, Vương triều Trần luôn được đánh giá cao về tầm vóc lịch sử, giá trị thời đại và đóng góp toàn diện trên các lĩnh vực quân sự, chính trị, kinh tế, văn hóa, tư tưởng và tôn giáo. Nhiều hội thảo, tọa đàm khoa học trong những thập niên gần đây tiếp tục khẳng định sức sống lâu bền của các giá trị thời Trần trong đời sống đương đại.
Đặc biệt, việc tổ chức Hội thảo đúng dịp kỷ niệm 800 năm thành lập Vương triều Trần, tại Hoàng thành Thăng Long – nơi triều đại được sáng lập – càng làm nổi bật ý nghĩa biểu tượng, tính liên tục lịch sử và chiều sâu khoa học của sự kiện, tạo điều kiện để các nhà khoa học có cái nhìn khách quan, toàn diện và sâu sắc hơn về triều đại này.
Vương triều Trần – biểu tượng của ý chí độc lập và trí tuệ Đại Việt
Trong bối cảnh thế kỷ XIII, khi đế chế Nguyên – Mông vươn lên trở thành một trong những thế lực quân sự hùng mạnh nhất thế giới, chinh phục và khuất phục nhiều quốc gia lớn ở châu Á – Âu, Đại Việt dưới sự lãnh đạo của Vương triều Trần đã ba lần đánh bại các cuộc xâm lược quy mô lớn. Những chiến thắng ấy không chỉ mang ý nghĩa quân sự, mà còn là thắng lợi của ý chí độc lập, tinh thần tự cường và trí tuệ chiến lược của một dân tộc nhỏ nhưng không khuất phục trước bạo lực và cường quyền.
Lịch sử cho thấy, sức mạnh của Đại Việt thời Trần không đến từ ưu thế quân số hay vũ khí, mà được kết tinh từ sự đoàn kết toàn dân, nghệ thuật chiến tranh nhân dân và tư duy chỉ huy quân sự linh hoạt, sáng tạo. Những quyết sách chiến lược mang tầm thời đại như chủ động rút lui để bảo toàn lực lượng, kết hợp chặt chẽ tác chiến thủy – bộ, phát huy lợi thế địa hình sông núi, cùng việc huy động sức mạnh của toàn xã hội cho kháng chiến đã thể hiện trình độ tư duy quân sự xuất sắc của nhà Trần.
Những sự kiện mang tính biểu tượng như Hội nghị Diên Hồng – nơi ý chí “quyết chiến” được khẳng định từ sự đồng lòng của toàn dân; Hịch tướng sĩ – áng văn chính luận bất hủ kết tinh tư tưởng yêu nước và trách nhiệm của người cầm quân; hay chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 với nghệ thuật quân sự độc đáo, đã trở thành những mốc son chói lọi trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam.
Giá trị trị quốc và di sản văn hóa – tư tưởng thời Trần
Bên cạnh những chiến công quân sự hiển hách, Vương triều Trần còn để lại dấu ấn sâu đậm về chính trị và mô hình trị quốc. Nhà Trần đã xây dựng và vận hành một mô hình nhà nước quân chủ tập quyền có tính linh hoạt cao, tiêu biểu là chế độ Thái thượng hoàng – một sáng tạo chính trị độc đáo trong lịch sử Việt Nam. Mô hình này không chỉ bảo đảm sự kế thừa ổn định quyền lực, mà còn giúp tích lũy và chuyển giao kinh nghiệm trị quốc, hạn chế xung đột nội bộ, đặc biệt trong những thời điểm đất nước đứng trước thách thức lớn.
Về văn hóa – tư tưởng, sự dung hòa giữa Nho giáo, Phật giáo và Đạo giáo đã tạo nên bản sắc tinh thần riêng của Đại Việt. Đặc biệt, Trần Nhân Tông với Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử đã đưa tư tưởng Phật giáo nhập thế lên đỉnh cao, kết hợp hài hòa giữa tu dưỡng tâm linh và trách nhiệm đối với quốc gia, dân tộc, để lại ảnh hưởng sâu sắc và lâu dài trong đời sống tinh thần người Việt.
Ý nghĩa thời đại và đóng góp khoa học của Hội thảo
Phát biểu tổng kết và bế mạc Hội thảo, GS.TSKH Vũ Minh Giang khẳng định: Hội thảo là sự kiện khoa học có ý nghĩa đặc biệt sâu sắc, được tổ chức đúng dịp kỷ niệm 800 năm sáng lập Vương triều Trần – một dấu mốc lớn trong tiến trình lịch sử dân tộc. Hội thảo đã diễn ra trong không khí học thuật nghiêm túc, sôi nổi với 01 báo cáo đề dẫn, 16 tham luận khoa học và nhiều ý kiến trao đổi giá trị của các nhà khoa học trong và ngoài nước.
Ban Tổ chức đã tiếp nhận gần 120 bài tham luận, lựa chọn 91 bài đưa vào kỷ yếu, nội dung được cấu trúc thành bốn nhóm chủ đề lớn, thể hiện cách tiếp cận liên ngành, toàn diện và chiều sâu học thuật. Sau Hội thảo, Viện Trần Nhân Tông – ĐHQGHN sẽ tổng hợp kết quả nghiên cứu, xây dựng báo cáo tư vấn, đề xuất các giải pháp bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di sản thời Trần, phục vụ nghiên cứu khoa học, giáo dục và phát triển bền vững.
Vượt lên ý nghĩa thuần túy học thuật, Hội thảo còn là một sự kiện chính trị – văn hóa có giá trị sâu sắc, thể hiện lòng tri ân đối với tiền nhân, khẳng định sức sống trường tồn của các giá trị lịch sử dân tộc, đồng thời khơi dậy niềm tự hào, tinh thần tự cường và trách nhiệm của thế hệ hôm nay trong sự nghiệp xây dựng đất nước Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc.
Dưới đây là danh sách các cơ quan báo chí đưa tin về Hội thảo:
https://vnu.edu.vn/vuong-trieu-tran-tam-voc-lich-su-va-gia-tri-thoi-dai-post39306.html
https://nhandan.vn/vuong-trieu-tran-tam-voc-lich-su-va-gia-tri-thoi-dai-post936138.html
https://kinhdoanhvaphattrien.vn/800-vuong-trieu-tran-tam-voc-lich-su-va-gia-tri-thoi-dai-45950.html
https://baovanhoa.vn/van-hoa/vuong-trieu-tran-tam-voc-lich-su-va-gia-tri-thoi-dai-196411.html
https://hanoimoi.vn/vuong-trieu-tran-tam-voc-lich-su-va-gia-tri-thoi-dai-729693.html
https://daibieunhandan.vn/gia-tri-minh-triet-van-hoa-cua-dai-viet-thoi-tran-10403233.html
http://kinhdoanhvaphattrien.vn/800-vuong-trieu-tran-tam-voc-lich-su-va-gia-tri-thoi-dai-45950.html
https://www.facebook.com/reel/25175867375425920
https://vnexpress.net/ba-bai-hoc-tri-quoc-tu-vuong-trieu-800-nam-truoc-5004157.html
Dưới đây là một số hình ảnh tại Hội thảo
